2026 жылы Қазақстан еліміздің технологиялық дамуының негізгі бағыттарының бірі ретінде жасанды интеллектті қамтамасыз етті. Мемлекет басшысы жасанды интеллект саласындағы басты іс-шаралар мен жобаларды елде өткізіп, жасанды интеллект туралы жеке заң қабылдаған алғашқы елдердің қатарында AI-ны басты басымдық деп жариялады. Технология дамыған сайын киберқауіптердің көрінісі де өзгереді. Жасанды интеллект бизнес пен үкіметтің құралы ғана емес, сонымен бірге шабуылдаушылар үшін де құралға айналуда. Бұл туралы Астанадағы Check Point конференциясында өткен панельдік пікірталасқа қатысушылар айтты. Пікірталасқа: Айдар Серікбаев, Орталық Азия және Кавказ бойынша бақылау-өткізу пунктінің аймақтық менеджері; Ұлықбек Шамбулов, «Мемлекеттік техникалық қызмет» АҚ басқарма төрағасының бірінші орынбасары; Лейла Рзаева, «Цифрлық үкіметті қолдау орталығы» ақпараттық қауіпсіздік орталығының жетекшісі; Сергей Белов, CISO Freedom Holding; Руслан Смағұлов, «ҚазТрансОйл» АҚ корпоративтік қауіпсіздік департаменті басшысының орынбасары. AI шабуылына шағын гаджет бағасына тапсырыс беруге болады Бүгінгі күні кибершабуыл ұйымдастырғысы келетін адамға енді кодты өзі жазудың немесе бұзу құралдарын терең түсінудің қажеті жоқ. Бұл әрқашан жабық платформаларды іздеуді қажет етпейді: қажетті құралдарды ашық Telegram арналарынан табуға болады, AI көмегімен шабуылға тапсырыс беріңіз және шағын гаджет құнымен салыстырылатын соманы төлеңіз. Егер бұрын DDoS шабуылына бір шыны кофенің құнына тапсырыс беруге болатын болса, бүгінгі күні AI қолданатын шабуылды кейбір смарт құрылғыны сатып алу құнымен салыстыруға болады. Сондықтан, пікірталасқа қатысушылардың пікірінше, бизнес пен мемлекеттің жақын болашақтағы міндеті жаңа қауіптерді анықтау ғана емес, сонымен қатар қорғаудың практикалық тәсілдерін қайта қарау болып табылады. «Бүгінгі күні шабуылдардың жылдамдығы экспоненциалды түрде өсті: адамдардың орнына параллельді және тәулік бойы жұмыс істей алатын машиналар пайда болды.Сондықтан CISO үшін енді тек негізгі көрсеткіштерді бақылау жеткіліксіз. Қалыпты әрекетті, типтік емес API қоңырауларын және әсіресе сервистік тіркелгілерді мұқият бақылау қажет», - деді Айдар Серікбаев, Орталық Азия және Кавказ бойынша Check Point аймақтық менеджері. Бұл бизнес үшін шабуылдарды анықтаудың классикалық мүмкіндіктері жеткіліксіз екенін білдіреді. Компанияда қандай AI құралдары қолданылатынын, олар қандай деректерді өңдей алатынын, олар қандай жүйелерге қол жеткізе алатынын және AI-ның қандай талаптарын тәуелсіз түрде өзгертетінін түсіну керек. Жаңа тәуекелдер шабуылдар кезінде ғана емес, оның ішінде осалдықтарды табу және түзету үшін де қолданылуда. Бұл жұмысты айтарлықтай жылдамдатады, бірақ сонымен бірге жаңа тәуекелдерді тудырады: ықтимал деректердің ағып кетуінен жаңа осалдықтардың пайда болуына дейін. Сондықтан әзірлеуде АИ-ді пайдалану бөлек бақылауды қажет етеді», - деп атап өтті «Мемлекеттік техникалық қызмет» АҚ басқарма төрағасының бірінші орынбасары Ұлықбек Шамбулов. Оның айтуынша, мемлекеттік органдар да кибер инциденттерді өңдеуде AI-ны қолдана бастайды. Мұндай құралдар істерді, есептерді және сұрауларды талдай алады, жетіспейтін ақпаратты анықтайды және жеке операцияларды орындай алады. Сонымен қатар, АИ жұмысының нәтижелері мамандардың қосымша тексеруінен өтуі керек. Сонымен бірге мемлекеттік бақылау жүйесі де өзгеруде. Қазақстанда цифрлық қауіпсіздік саласындағы өкілеттіктер бірнеше мемлекеттік органдар арасында бөлінген. Атап айтқанда, жеке деректерді қорғау мәселелері Ақпараттық қауіпсіздік комитетінің құзыретінде қалады, ал ақпараттық-коммуникациялық инфрақұрылымның маңызды объектілеріне қойылатын талаптар Ұлттық қауіпсіздік комитетінің құзыретіне жатады. Стандарттар технологияның дамуына сәйкес болуы керек. Қатысушылар жасанды интеллект саласындағы нормативтік-құқықтық база мен стандарттарды әзірлеуді бөлек талқылады. «Қазақстанда AI стандарттаудың базалық деңгейі қалыптасып үлгерді.Қазіргі уақытта басқарудың жалпы талаптарынан үлгілер мен деректердің қауіпсіздігі мен беріктігін техникалық бағалауға көшу маңызды. 2026 жылы Ұлттық институт нейрондық желілердің тұрақтылығын бағалауға, AI жүйелеріндегі деректерді қорғауға және маңызды және өнеркәсіптік жүйелерде AI-ны қауіпсіз пайдалануға халықаралық тәсілдерді бейімдеумен айналысады», - деп бөлісті «Цифрлық үкіметті қолдау орталығы» ақпараттық қауіпсіздік орталығының жетекшісі Лейла Рзаева. Жасанды интеллект енгізілген сайын модельдің қауіпсіздігі ғана емес, сонымен қатар бүкіл жеткізу тізбегі де маңыздырақ бола түседі. Кәсіпорын немесе мемлекеттік жүйе сыртқы бұлттық қызметтерге, үлгілерге және бағдарламалық құрал құрамдастарына тәуелді болса, осы инфрақұрылымның әрбір элементінің тәуекелдерін бағалау қажет. Неліктен патчинг бұдан былай жеткіліксіз Ірі компаниялар үшін, әсіресе қаржы секторы үшін қауіпсіздік пен сәйкестік талаптарын қанағаттандыра отырып, жаңа технологияларды жылдам енгізу мүмкіндігін сақтау басты міндеттердің бірі болып қала береді. Цифрлық қызметтердің саны өскен сайын ықтимал шабуыл нүктелерінің саны да артады. Бұл ретте осалдықтарды ашу және пайдалану жылдамдығы төмендейді. "Бүгін осалдықтардың пайда болу және пайдалану жылдамдығының артқаны соншалық, жай ғана патчтарды жылдамырақ орнату жеткіліксіз. Егер осалдықты бірнеше секунд ішінде пайдалану мүмкін болса, бүкіл әлем бойынша мыңдаған серверлерді бір уақытта жаңарту мүмкін емес. Сондықтан қауіпсіздік архитектурасы маңызды рөл атқара бастайды: сегменттеу, құмсалғыш және тұрақты бақылау. Бірақ сізге тез арада түзету уақытын алуға мүмкіндік береді. шабуылдаушы», - деді Сергей Белов, CISO Freedom Holding. Сарапшылардың пікірінше, мұндай жағдайларда қауіпсіздік архитектурасы қосымша қорғаныс қабатына айналады. Егер осалдық әлі түзетілмеген болса да, жүйелерді сегменттеу, бақылау және оқшаулау шабуылдың ықтимал салдарын шектей алады. AI агенті өнеркәсіптік инфрақұрылымға қол жеткізе алады ма? Талқылаудың жеке блогы өнеркәсіптік қауіпсіздікке арналды. Жасанды интеллекттің таралуы аясында SCADA жүйелерінің, өнеркәсіптік контроллерлердің және басқа да технологиялық жабдықтардың деректерін пайдалануға қызығушылық артып келеді. Сонымен қатар, бұл жерде ықтимал ымыраға келу сценарийі цифрлық ортадан тыс салдарларға әкелуі мүмкін. «Тәуекелді қазірдің өзінде нақты деп санау керек. Қауіпті өндірістік объектілер үшін зардаптар өте ауыр болуы мүмкін, соның ішінде авариялар мен адам өміріне қауіп төндіреді. Сондықтан, корпоративтік және өндірістік орталар арасындағы шекара біртіндеп бұлыңғырланса да, SCADA жүйелері деңгейіндегі шешімдерді AI агентіне қалдыруға болмайды. Технологиялық үдерістегі түпкілікті шешімді адам қабылдауы керек», - деп атап өтті «ҚазТрансОйл» АҚ Корпоративтік қауіпсіздік департаменті басшысының орынбасары Руслан Смағұлов.Оның айтуынша, өнеркәсіптік компаниялар деректерді талдау үшін AI пайдалану нұсқаларын қарастырып жатыр, бірақ сәулет агентке тікелей беруді болдырмауы керек. Бұл сіздің цифрлық инфрақұрылымыңыз бұзылған жағдайда да бақылаудың бөлек деңгейін сақтауға мүмкіндік береді. Қауіптерді диагностикалаудан жаңа қауіпсіздік архитектурасына дейін. Талқылауға қатысушылар AI-ны дамыту жеке құралдарды емес, бүкіл киберқауіпсіздік моделін қайта қарауды талап етеді деп келісті. Машиналар тәулік бойы жұмыс істеуге, үлкен көлемдегі деректерді параллельді талдауға және әрекеттер тізбегін адамға қарағанда әлдеқайда жылдам орындауға қабілетті. Сондықтан компанияларға бір уақытта бірнеше мәселені шешуге тура келеді: ұйымдарда AI пайдалануын бақылау, деректерді қорғау, Red Team және мониторинг әдістерін қайта қарау, жергілікті шешімдерді әзірлеу, жеткізу тізбегінің қауіпсіздігін ескеру және AI агенттерінің құқықтарын белсенді түрде шектеу. Ендігі басты мәселе - AI-ны қалай тезірек енгізу ғана емес, сонымен қатар AI жылдамдығы шабуылдаушы үшін артықшылыққа айналмай, ұйымды қорғау үшін жұмыс істейтін архитектураны қалай құру керек.