Салаға венчурлық инвестициялар бес есе өсіп, 73 миллион доллардан асты. Қазақстанда жасанды интеллект саласындағы стартаптардың серпінді дамып келе жатқан экожүйесі қалыптасты. Елде 100-ден астам AI стартаптары бар және 2023–2025 жылдары жобаларға салынған венчурлық инвестициялар көлемі бес еседен астам өсті – шамамен 14 миллион доллардан 73 миллион долларға дейін. Нәтижесінде, қазір AI Қазақстандағы венчурлық инвестициялардың жартысынан астамын құрайды. Мұндай деректер Қазақстандық AI елдерінің баяндамасында ұсынылған – мемлекеттің стратегиясын, цифрлық және есептеу инфрақұрылымын, адами капиталды, стартаптарды, венчурлық инвестицияларды және технологияларды енгізудің салалық жағдайларын қамтитын елдің AI нарығына алғашқы кешенді шолу. Зерттеуді Қазақстан Республикасы Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі және GITEX AI Central Asia & Caucasus қолдауымен RISE Research аналитикалық агенттігі дайындады. Есеп практиктермен 30-дан астам тереңдетілген сұхбатқа, 100-ден астам қазақстандық AI стартаптарының халықаралық эталондары мен бизнес үлгілерін талдауға, сондай-ақ технологияны енгізудің 10 практикалық жағдайына негізделген. Баяндамаға сәйкес, Қазақстан цифрландырудан жасанды интеллектті ауқымды енгізуге көшіп, дамудың жаңа кезеңіне аяқ басып отыр. Ол экономикалық өсудің және елдің халықаралық бәсекеге қабілеттілігін нығайтудың негізгі факторы ретінде қарастырылады. Зерттеу авторларының пікірінше, жасанды интеллектіні енгізу жұмыс орындарының жартысынан көбінде өнімділіктің өсуі есебінен орта мерзімді перспективада Қазақстанның ЖІӨ-нің жыл сайынғы қосымша 0,5-2%-ға өсуін қамтамасыз ете алады. «Қазақстанда «Жасанды интеллект туралы» мамандандырылған заң қабылдау, ұлттық интеллект платформасын құру, егеменді есептеу инфрақұрылымын дамыту, қазақтілді LLM-ге қолдау көрсету, Alem.ai халықаралық AI орталығын іске қосу және қазірдің өзінде адами капиталды дамыту жөніндегі ауқымды бағдарламаларды қоса алғанда, Қазақстан кешенді және институционалды АИ стратегиясын жүзеге асыруда. 1 миллион адам АИ саласында оқуды аяқтады, ал 2030 жылға қарай 5 миллион азаматты жасанды интеллекттің негізгі және қосымша дағдыларымен қамту жоспарлануда», - дейді Қазақстан Республикасы Жасанды интеллект және цифрлық даму вице-министрі Дмитрий Мун. Баяндама авторларының айтуынша, қазақстандық AI стартаптарының көпшілігі қолданбалы B2B шешімдеріне бағытталған және ішкі нарықта да, халықаралық нарықта да жұмыс істейді. Жобалардың ең көп шоғырлануы Enterprise AI және бизнесті автоматтандыру, Industry 4.0, MarTech, EdTech және MedTech сегменттерінде байқалады. 2025 жыл экожүйе үшін бетбұрысты кезең болды: нарықта бірінші жалғыз мүйізді (бағасы 1 миллиард доллардан асатын жеке технологиялық компания) Хиггсфилд AI пайда болды және Қазақстан үшін ең ірі транзакциялар Bridge and Series A кезеңдерінде тіркелді, бұл қазақстандық кәсіпкерлер құрған AI компанияларының ірі халықаралық капиталды тарту мүмкіндігін растайды. Зерттеуде жасанды интеллект экожүйесін дамытудың негізгі негіздері – есептеу инфрақұрылымы мен адами капитал жеке талданады. Есепте жалпы сыйымдылығы шамамен 3,6 экзафлопты құрайтын екі жаңа AI кластерінің («Қазақтелеком» АҚ Alem.Cloud және AI-Farabium) іске қосылуына байланысты есептеу қуаты енді АИ дамуы үшін маңызды шектеу болып табылмайтыны атап өтілген. Жалпы алғанда, авторлардың бағалауы бойынша елде H100/H200 деңгейіндегі 2000-ға жуық графикалық процессорлар қазірдің өзінде қолданыста. Бұл технологияны енгізу қарқынын жоғары цифрлық жетілген және деректердің айтарлықтай көлемі бар салалар басқарады – қаржы секторы, телекоммуникациялар, электронды мемлекеттік қызметтер (eGov), бөлшек сауда және АТ, мұнда AI тұтынушыларға қызмет көрсету, маркетинг және аналитикада кеңінен қолданылады. Бұл ретте мемлекет нақты секторда, сондай-ақ экономикалық және әлеуметтік әсері жоғары әлеуметтік маңызы бар салаларда – өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы, көлік және логистика, энергетика, білім және денсаулық сақтау салаларында АИ енгізуге стратегиялық мән береді. Есеп сонымен қатар саладағы нарықтың күшті жақтары мен құрылымдық шектеулерін көрсетеді. Артықшылықтарға жүйелі мемлекеттік қолдау, егеменді есептеулерге инвестиция салу және осы саладағы дағдыларды дамыту, экономиканың жоғары цифрлық жетілуі және өсіп келе жатқан стартап экожүйесі жатады. Қосымша фактор – жас және білімді халық: 2025 жылы түлектердің 21%-ы инженерлік және АКТ мамандықтарын таңдады. Сонымен қатар, АИ-ді одан әрі масштабтау жоғары сапалы салалық деректердің жетіспеушілігімен, инфрақұрылымға және өңірлер арасындағы құзыреттерге қол жетімділіктің біркелкі еместігімен, ҒЗТКЖ-ны қаржыландырудың төмен деңгейімен, осы саладағы тәжірибелі мамандардың жетіспеушілігімен және соңғы кезеңдегі венчурлық капиталға қолжетімділіктің шектелуімен шектеледі. "Қазақстандағы жасанды интеллект нүктелік эксперимент болуды тоқтатып, стартаптар мен корпоративтік процестерге AI негізіндегі шешімдерді енгізуден бастап, осы саладағы мемлекеттік саясатты іске асыруға дейін экономикалық архитектураның бір бөлігіне айналады. Стартаптардың, бизнестің және мемлекеттің синхронды дамуы нарықтың жетілгендігінің негізгі белгісі болып табылады", - деп атап өтті Әсел Әбдірахманова, ғылыми-зерттеу серіктестігінің басқарушы серіктесі. Қазақстандық жасанды интеллект туралы ел есебі инвесторлар, бизнес және мемлекет үшін Генеративті Ұлт стратегиялық курсының бөлігі ретінде АИ дамуының және елдің жаһандық экономикаға интеграциясының ұзақ мерзімді стратегиясын құру кезінде нұсқаулық болуға арналған. Естеріңізге сала кетейік, 2026 жылдың 9 қазанында Алматыда кеңседен елге дейін смарт инфрақұрылымға арналған PROFIT Infrastructure Day конференциясы өтеді.