Қазақстандықтар мұғалімдерге арналған AI қызметіне 120 миллион теңге инвестициялады: қазірдің өзінде оны 13 мың мұғалім пайдалануда

Басты бет / Орталық Еуразиядан 100 стартап оқиғасы Мадияр Ерғали мен Еламан Бауыржанұлы екі жыл бойы мұғалімдерге жоспар құруға, ойындарды, бейнероликтерді, презентацияларды және сабақта пайдалану үшін басқа интерактивті форматтарды жасауға көмектесетін Shyraq AI стартапын әзірлеуде. Әсіресе Digital Business және Astana Hub бірлескен «Орталық Еуразияның 100 стартап тарихы» жобасы үшін Мадияр жоба неге инвестор іздемейтіні, мұғалімдерге арналған қызметті монетизациялау қаншалықты этикалық екенін және команданың нейрондық галлюцинация мәселесін қалай шешіп жатқаны туралы айтты. Бұл мәтінді қазақ тілінде оқыңыз Бұл мәтінді ағылшын тілінде оқыңыз — Өзіңіз туралы айтыңыз. Сіз Shyraq AI-ге дейін не істеп жүрдіңіз? — Мен Таразданмын, қазақ-түрік лицейінде оқыдым. Онда жаңа нәрсе жасауға қызығушылық пайда болды: ол информатика және робототехника бойынша олимпиадаларға қатысып, Infomatrix робототехника жобаларының халықаралық байқауында үшінші орын алды. Сонда мен IT көмегімен күрделі есептерді шешудің қаншалықты қызықты екенін түсіндім. Одан кейін Назарбаев Университетіне «Информатика» мамандығы бойынша оқуға түсіп, 3-курстан бастап телеграмма боттарын жасап, веб-әзірлеу саласында жұмыс істей бастады. Университеттен кейін мені бірден Армениядағы компанияға қашықтан жұмысқа шақырды. Шамамен бар

Мен алты ай әзірлеуші ​​болып жұмыс істедім және басқа біреуде жұмыс істегенді ұнатпайтынымды түсіндім. Содан кейін сыныптасым екеуміз Таразда оқушыларға арналған «мектептен кейін» білім беру орталығын аштық, онда олар математика және ағылшын тілі бойынша білімдерін жетілдіре алады. Біз жөндеу жұмыстарына ақша салдық, бірақ, өкінішке орай, жеткілікті тұтынушыларды тарта алмадық. Орталық жабылды, сосын қарыздарымды өтеуге көп уақыт кетті. 2023 жылы жасанды интеллект бумы басталды, мен осы бағытта жұмыс істеуді шештім: мен банкке деректер зерттеушісі ретінде жұмысқа орналастым. Мен оған тез үйреніп, бағамды көтердім және күнделікті процестерді оңай автоматтандыруға болатынын түсіндім. Нәтижесінде аптасына 2-3 сағатымды жұмыс тапсырмаларына арнадым, ал қалған уақытты зерттедім. — Банк сіздің осылай жұмыс істеп жатқаныңызды білді ме? - Жоқ, бірақ бұл проблема емес еді. Банк – жеке қызметкерлердің аз тартылуымен де тұрақты жұмыс істейтін үлкен құрылым. Көптеген мамандар қарапайым тапсырмаларды өз орындарында орындайды, бірақ мен бұған уақытты босқа өткізгім келмеді. Сондықтан мен жұмысты автоматтандырдым, бірақ барлық тапсырмаларды толық орындадым - мен аналитикамен және деректерді жинаумен, деректерді инженерия мәселелерін шешумен айналыстым. — Банк саласындағы белсенді адамдар көбісі сияқты тез жалықтырады

Бұл құрылымда кез келген өзгерістер келісу үшін өте ұзақ уақытты алады. Ал мен тез дамып, жаңа нәрсе жасағым келеді. Ол жеке мектепте сабақ беру үшін кетті, ал бос уақытында ол жобаларды аутсорсингпен қамтамасыз етті - ол AI функцияларын API арқылы қолданбаларға біріктіруге көмектесті. Содан кейін мен FUN&SUN компаниясында жақсы қызметте 3-4 ай жұмыс істедім - AI мен корпоративтік RAG жүйесіне негізделген ішкі құжат айналымы жүйесін енгіздім (Retrieval-Augmented Generation - AI үлгілерін құжатқа немесе деректер базасына қосу технологиясы). Мектепте бір семестр ғана жұмыс істесем де, ұстаз еңбегінің ауырлығы мен жауапкершілігі жағынан дәрігер жұмысымен салыстыруға болатынын түсіндім. Қазақстанда мұғалімдерді басқа біреудің балаларының дамуы үшін уақыттары мен күш-жігерін құрбан еткенімен, онша бағаламайды. Міне, сол кезде мұғалімдердің мәселелерін шешу үшін сервис құруға болады деген ой туындады. Осы кезде қазіргі әріптесім Еламан Бауыржанұлымен таныстым. Біз бірге Shyraq AI жасай бастадық. — Бизнес серіктесті қалай таңдадыңыз? — Бізді ортақ досымыз таныстырды. Ол IT-жобаны іске қосқысы келетін сату және маркетинг бойынша тамаша маман бар екенін айтып, күш біріктіруді ұсынды. Біз екі жылға жуық уақыт бойы сөйлесіп, табысты жұмыс істеп келеміз. Ең басынан

бөлінген міндеттер: мен өнім мен технологияға жауаптымын, ал Еламан сату және маркетингке жауапты. Мен бизнеске барғысы келетін барлық IT мамандарына өздерінің әлсіз жақтарын жасыратын серіктестер іздеуге кеңес беремін. Өйткені әзірлеушілер техникалық мәселелерді шешуге терең кіріседі және сатуға энергия қалмайды. Бұл үшін қарым-қатынас жасауды және өнімнің құндылығын жеткізуді білетін жігерлі адам қажет. Бізде дәл осылай болды. Сонымен қатар, Еламанның мұғалімдерге бағытталған табысты бизнесі болды, сондықтан ол бұл аудиторияны жақсы түсінді. — Shyraq AI мұғалімдер үшін қандай мәселені шешеді? — Біріншіден, сабақтарды жоспарлау және іс қағаздарымен жұмыс істеу: қысқа мерзімді жоспарларды (ҚЖЖ), авторлық бағдарламаларды, ғылыми жобаларды құру. AI көмегімен процестер автоматтандырылды және бұл мұғалімнің бұрын жоспарлауға жұмсаған уақытын шамамен 90% қысқартады. — Мұғалім бұл үшін нұсқау жаза білуі керек пе? – Жоқ, бұл іргелі мәселе – олар «таза ChatGPT» логикасынан әдейі алыстап кетті, мұнда сұрауды дұрыс құрастыра білу керек. Сондықтан, Shyraq AI жүйесінде мұғалім ашылмалы тізімдерден пәнді, сыныпты, тілді және сабақ тақырыбын таңдайды, содан кейін «Жасау» түймесін басады. 3-5 минуттан кейін ол толығымен дайын болады

Білім министрлігі талап ететін өте ресми форматтағы қысқа мерзімді жоспар: оқу бағдарламасынан оқу мақсаттары, сабақтың мақсаты, деңгейлер бойынша күтілетін нәтижелер, сабақтың барлық бес кезеңі (ұйымдастыру сәті, орта, бекіту, рефлексия, үйге тапсырма), дескрипторлармен бағалау критерийлері, саралау, пәнаралық байланыстар, құндылықтар. Осының барлығын бірден Word бағдарламасына жүктеп, басып шығарып, бас мұғалімге бірде-бір өңдеусіз беруге болады. – Неліктен жүйе Интернеттен кездейсоқ мәтін шығармайды? – Біз дерекқордағы статикалық үлгілерді және мазмұнды ойлап шығаратын «жалаңаш» AI қолданбаймыз. Бізде гибридті жүйе бар. Яғни, Қазақстанның ресми оқулықтары Shyraq AI жүйесінде алдын ала жүктеліп, индекстелген – әрбір пән, сынып және тіл үшін. Ал мұғалім жоспар құрған кезде жүйе RAG технологиясы арқылы нақты тапсырмалар мен материалдарды ресми оқулықтан – бетті көрсете отырып алады, тіпті тапсырмалардың суреттерін де тартады. Осылайша сіз ~90% уақытты үнемдейсіз: егер бұрын мұғалім жоспарды жазу үшін 1,5-2 сағатты қажет ететін болса, қазір бұл 5 минутты алады, ал жоспар Интернеттен «суға» емес, нақты оқулыққа байланысты. Бірақ, әрине, шығармашылық кіріс

мұғалім әлі де қажет - мұғалім жоспармен танысып, қажет болған жағдайда өзгертулер енгізуі керек. Уақыты мүлде жоқ мұғалімдер үшін кәсіби әдіскерлер мен магистр дәрежесі бар кураторлар әзірлеген SSP (қысқа мерзімді сабақ жоспары), BZHB (бөлім бойынша жиынтық бағалау) және TZHB (тоқсанға жиынтық бағалау) дайын жинақтары бар. Мұғалімнің дайын материалы жеткіліксіз болған кезде, платформа ішінде AI қолдана отырып, ол өзі презентацияларды, құжаттарды және ойындарды жасайды. Компьютерді немесе смартфонды пайдалануда қиындықтар туындаса, кураторлар сізге бейнеқоңырау арқылы қоңырау шалып, сабақ береді. — Shyraq AI-де сабақ жоспарларынан басқа қандай құралдар бар? – Біз интерактивті элементтерді енгіземіз: AI негізіндегі оқу ойындары, сабақтарда қолдануға арналған тапсырмаларды қалыптастыру. Бұл қалай жұмыс істейді: мұғалім жай ғана сабақтың тақырыбын, тақырыбын енгізіп, мақсаттар мен кітапты таңдауы керек, сонымен қатар сабағына AI арқылы әзірленетін ойынды көрсетуі керек. Сондай-ақ мұғалім бір нәрсені реттегісі келсе, сұрау өрісі бар. Содан кейін түймені басу керек және барлығы 3-5 минутта дайын болады. Физика мен химиядан зертханалық жұмыстар мен эксперименттердің симуляциялары бар. Қазіргі уақытта біз әзірлеп жатырмыз

биология, география және Қазақстан тарихы бойынша ұқсас шешімдер. Бұл, әсіресе, нақты тәжірибелер жүргізуге ресурстары немесе жабдықтары жоқ мектептер үшін өте маңызды. Сондай-ақ бізде нақты жауаптарды жылдам табу үшін Қазақстандағы білім беру стандарттарына оңтайландырылған «Ыбырай бот», белгілі тарихи тұлғалармен әңгімелесуге арналған «Тұлға» қызметі және сабақтарға арналған презентация дизайнері бар. Өте маңызды технологиялық мүмкіндік: барлық материалдарды жүктеп алуға және желіден тыс пайдалануға болады. Бұл мүмкіндік әсіресе интернетке қатысты проблемалар жиі кездесетін ауыл мектептерінің мұғалімдері үшін өте маңызды. — Жасанды интеллект галлюцинацияларымен қалай күресесіз? «Әлемде әлі ешкім бұл мәселені толығымен шешкен жоқ». Біздің байқауымызша, AI көбінесе мәтіндері Интернетте жоқ ескі әдеби шығармаларға келгенде гуманитарлық пәндер бойынша жоқ нәрселерді ойлап табады. Мұндай жағдайларда мұғалімдерге кітаптың сәйкес беттерін фотосуретке түсіріп, контекст ретінде сұрауға қосуды ұсынамыз. Біздің әдіскерлер жасалған мазмұнды мезгіл-мезгіл қайта тексереді және қажет болса, біз нұсқауларды реттейміз. RAG жүйесі сонымен қатар AI-ға бекітілген мектеп оқулықтарынан деректерді алуға мүмкіндік береді

. Бірақ ең бастысы - мұғалімнің балаларға көрсетпес бұрын мазмұнын жеке тексеруі. — Топ және технология стек туралы айтып беріңізші. — Біздің IT бөлімінде он адамға жұмыс істейтін үш маман (оның ішінде мен де КТО) бар. Сондай-ақ бізде он шақты супервайзер-әдіскер, 5 маркетолог, 20 сату менеджері бар. Ең шыңында, серіктесімнің екінші бизнесімен ресурстарды біріктірген кезде, қызметкерлер саны 70 адамды құрады, оның ішінде IT бөліміндегі 13 адам тәжірибеден өтушілермен бірге. Технологияға келетін болсақ, біз OpenAI, Google және Anthropic үлгілерінің комбинациясын қолданамыз. Біз GPU серверлерінде өзіміздің жергілікті LLM үлгілерін үйретуге тырыстық, бірақ бұл жаппай пайдалану үшін экономикалық тұрғыдан мүмкін емес. Өз серверлеріңізді ұстау үлкен инвестицияны талап етеді, бұл мұғалімдермен жұмыс істегенде ақталмайды. Енді біз тапсырмаға байланысты әртүрлі модельдерді біріктіреміз (кейбіреулер жылдамырақ жұмыс істейді, басқалары арзанырақ), сонымен қатар Tulga модуліндегі кейіпкерлердің бейнелерін генерациялау үшін үшінші тарап қызметтерін пайдаланамыз. — Жобаның монетизациясы қалай жүзеге асады? — Біз ай сайынғы немесе жыл сайынғы жазылым бойынша жұмыс істейміз. Бағалар тарифке байланысты: классикалық шектеулі жазылым бар, ал несиелік жүйе бар

тарифтеу, мұнда пайдаланушыда функцияларға қатаң шектеулер жоқ, бірақ ішкі нүктелер есептен шығарылады. Мысалы, сіз бірден 200 CSP құру үшін барлық несиелерді жұмсай аласыз. Қазір несиелік жүйеге көшіп, базалық тарифтің құнын 2 есеге – айына 10 мың теңгеден 5 мың теңгеге дейін төмендеттік. Жаңа оқу жылында сұраныс қандай болатынын көрейік. Шынымды айтсам, мұғалімдер лимиттерді 100% пайдаланса, біз өте келеңсіз жағдайда жұмыс істейтін болар едік. Бірақ көпшілік платформаны өте қажет болған жағдайда ғана пайдаланады, бұл экономиканы теңгеруге көмектеседі. Сонымен қатар, платформаны пайдаланудың шыңы оқу жылының басында болады, содан кейін белсенділік төмендейді, сондықтан бізде оң нәтиже бар. — Пайда бар, бірақ аз. Бір жарым жылдай шығынмен жұмыс істедік. Тіпті қазірдің өзінде, төменгі маусымда біз кейде минусқа кіреміз, бірақ бір жыл ішінде орташа есеппен нөлге немесе шамалы плюсқа жетеміз. Соған қарамастан жобаның әлеуметтік маңызы бар – бұл мұғалімдердің уақытын үнемдеуге шынымен көмектеседі. Жалпы, ұстаздардан қыруар ақша табу моральдық тұрғыдан алғанда күмәнді әңгіме. Сондықтан, біз параллельді түрде тағы бір стартап әзірлеп жатырмыз, Xrox, чат боттары арқылы Instagram, WhatsApp және Telegram-да коммуникацияларды автоматтандыруға арналған платформа. Бізде бар

теңгеге жуық айналымы бар ірі клиенттер бар, олар жетекшілерді қабылдау үшін жүйені белсенді пайдаланады. Shyraq AI-ге келетін болсақ, біз платформаны Қазақстандағы барлық мұғалімдерге мүмкіндігінше қолжетімді етуді қалаймыз, сондықтан қазір біз үкіметпен қарым-қатынас орнатуға тырысамыз. - Бұл қалай жұмыс істейді? — Біз Білім министрлігі мұғалімдерге арналған жүйені орталықтан сатып алғанын қалаймыз, сонда олар Shyraq AI үшін өз қалталарынан ақша төлемейді. Десе де, көптеген мұғалімдер үшін айына бірнеше мың теңгенің өзі қомақты шығын. Кейбір мектептер аймақтық білім беру басқармаларының сұранысы бойынша мемлекеттік тендерлер арқылы біздің платформаға кіру мүмкіндігін алып жатыр. Бұл тәжірибе үлгінің өміршеңдігін көрсетеді. — Платформаны қанша мұғалім пайдаланады? — Тұрақты түрде шамамен 13 мың. Еліміздегі 400 мыңнан астам ұстаздың 155 мыңға жуығы Instagram парақшамызға жазылады. Жүйеде 65 мың тіркелген пайдаланушы бар, оның 58,5 мыңы демо-нұсқасын сынап көрді, яғни мүмкіндіктер туралы біледі. Ал біз үшін Қазақстандағы мұғалімдердің төлем қабілетті аудиториясының шамамен шегіне жеткен сияқтымыз, бұл келесі логикалық қадам – мемлекеттік деңгейге жету дегенді білдіреді. - Қаншалықты қиын болды?

Мұғалімдерді іске қосу кезінде жазылымды сатып алуға сендіресіз бе? — Еламан біз танысқанға дейін мұғалімдермен 1,5 жыл жұмыс істегендіктен (мұғалімдерге аттестациядан өтуге, біліктілікті арттыруға арналған түпнұсқа бағдарламалар мен әдістемелік журналдарды жазуға көмектесті), оның тәжірибесі бізге сенімді бастауға көмектесті: біз аудиторияның мұңын бірден түсіндік. Бірақ тұтынушы базасы нөлден құрылды, ал ең қиыны сенімге ие болу үшін алғашқы оң пікірлерді алу болды. — Қазір тұтынушыларды тартудың қай арналары жақсы жұмыс істейді? — Instagram, TikTok және ауызша. Соңғы алты айда ауызша сөз әсіресе күшті болды, өйткені мұғалімдерден жасанды интеллект құралдарын меңгеру ресми түрде талап етілді және олар пайдалы қызметтерді іздейді және оларды тапқан кезде бір-біріне ұсынады. — Shyraq AI-ның артықшылығы неде, өйткені мұғалім ChatGPT-те бірдеңе жасай алады? Сонымен қатар, AI алыптары өз қызметтеріне жаңа функцияларды тез енгізеді. — Біздің басты құндылығымыз – токендер үшін контент жасау емес. Shyraq AI-ның күшті жақтары қызмет көрсетудің локализациясы, кураторлық қолдау және белгілі бір елдің стандарттарына әдістемелік бейімделу болып табылады. Біз мұғалімдерге платформамызды қалай пайдалану керектігін ғана емес,

және дамыту, блог жүргізу, БАҚ құру және технологиялық прогреске ілесу. Әрине, үлкен AI модельдері дамиды және біз олардың жаңа мүмкіндіктерін өнімімізге біріктіре отырып, олармен бірге дамитын боламыз. Меніңше, тұтынушылар базасын сақтап қалуды, сапалы адамдық қызмет көрсетуді және өзгерістерге бейімделуді білетін компаниялар кез келген дағдарыстан аман қалады. — Қазақстандық мұғалімдер АИ енгізуге және сабаққа интерактивті материалдарды жасауға қаншалықты дайын? "Көптеген мұғалімдер әлі де бәрі олар үшін жасалғанын қалайды. Және біздің кураторлар жиі бұл платформа мұғалімді толығымен алмастыратын құрал емес, өз шығармашылығының құралы екенін түсіндіруге мәжбүр. Бірақ жүйені тез игеріп, өз мектептерінде және аймақтарында семинар-тренингтер жүргізе бастаған, блогтар жазып, әріптестерге белсенді түрде ПХБ құруға көмектесетін және жеке меншіктік бағдарламаларды іске асыруға көмектесетін өте белсенді мұғалімдер де бар. Shyraq AI серіктестеріне арналған құрметті белгілер — Сіз Shyraq AI-ға қанша ақша салдыңыз? — Біз өз қаражатымызбен дамып жатырмыз: серіктес өзінің басқа бизнесінің кірісінен шамамен 60 миллион теңге инвестициялады.

нес. Несие де тарттық: былтыр 20 миллион теңгеге жуық, биыл 40 миллион теңгеге жуық. Бұл міндеттемелердің барлығы жабылып, бастапқы инвестиция қазірдің өзінде өтелді. — Қазір инвестор керек пе? — Жоқ, біз инвестор іздемейміз. Бірақ біз ТМД елдерінің нарығына франчайзинг ретінде шыққанда, егер осы аймақтарда операциялық және маркетингтік шығындарды өз мойнына алуға дайын серіктестер болса, серіктестікке ашықпыз. - Неліктен франшиза? — Қазақстандағы позициямызды әлсіретіп алмау үшін біз әлі де өз күшімізбен жаңа нарықтарға шығуға қорқамыз. Тарих стартаптардың халықаралық экспансия кезінде өз күштерін асыра бағалап, сәтсіздікке ұшыраған көптеген мысалдарын біледі. Біз үшін Shyraq AI – бұл жоба арқылы біз Қазақстанның дамуына үлес қосып, басқа IT салаларында табыс табамыз. — Ұзақ мерзімді перспективада жобаны қалай елестетесіз? — Біз студенттер аудиториясына кіруге дайындалып жатырмыз – оқу жылының басында алғашқы қызметтерді ұсынамыз. Біз қазір озық әлемдік тәжірибені білім беру жүйемізге белсенді түрде бейімдеп жатырмыз. Мысалы, командалық жұмыс формаларына негізделген сингапурлық оқыту әдістері. Сондықтан жақын арада Shyraq AI-де қазақ балалары қабылдай алатын жоғары сапалы интерактивті оқыту модульдері болады.

электронды мектеп уақыты. Жалпы, мен білім беру экожүйесін - мұғалімдерді, оқушыларды және ата-аналарды біріктіретін супер қосымшаны құрғым келеді. Серіктестермен бірге іске қосуға болатын кеңсе керек-жарақтары нарығын қоса алғанда. Менің ойымша, бұл модель қаншалықты өміршең екенін түсіну үшін алдағы үш жыл жеткілікті. Мадияр Ерғали мен Еламан Бауыржанұлы екі жылдан бері мұғалімдерге сабақ жоспарын құрыға, ойын, бейнеролик, презентация және сабақта қолданылатын озге де интерактивті материалдар Әзірлеуге комектесетің Shyraq AI стартаптары дамытып жатыр. Digital Business pen Astana Hub бірлесіп жүзеге асып жатқан "Ortalyk Eurasian 100 стартап тарихы" бастамасы аясында Мадияр стартап неге инвестор іздемейтінің, мұғалімдерге арнаған қызметтері ақылы ету қаншалық өмірі екен. — Өзің туралы айтып бересің. Шырақ АЙ-ға деймін немен айналыстыңыз? - Мен Тараз қаласынанмын. Қазақ-түрік лицейі. Дал сол жерде жаңа нарсе жасауға қызғыштығым оянды: информатика ерлер робототехника олимпиадаларына катыстым, ал Infomatrix halykaralyk robotics jobs baykauynnda ushіnshi oryn aldym. Сол барлық жерде IT комегимен курделі май

алықты қызықты екенін түсіндім. Кейін Назарбаев Университетінің Computer Science мамандығына түстім. Үшінші курстан бастап веб-әзірлеу саласында жұмыс істеп, Telegram-боттар жасадым. Университетті тәмамдаған соң бірден Армениядағы компаниядан қашықтан жұмыс істеуге ұсыныс алдым. Ол жерде жарты жылдай бағдарлама жасақтаушы болып еңбек еттім де, өзгенің қол астында жұмыс істеу маған ұнамайтынын түсіндім. Содан кейін сыныптасыммен бірге Таразда оқушыларға арналған білім беру орталығын аштық. Онда балалар математика мен ағылшын тілінен білімін жетілдіре алатын. Ғимаратты жөндеуге қаржы құйдық, бірақ өкінішке қарай, жеткілікті клиент тарта алмадық. Соның салдарынан орталық жабылып қалды, ал мен біраз уақыт қарызымды өтеумен жүрдім. 2023 жылы жасанды интеллект қарқынды дами бастағанда осы бағытта жұмыс істеп көруге бел будым. Банкке дата-сайентист болып орналастым. Жаңа ортаға тез бейімделіп, кәсіби деңгейімді көтердім және көптеген күнделікті процесті оңай автоматтандыруға болатынын аңғардым. Соның нәтижесінде жұмыс міндеттеріне аптасына небәрі 2–3 сағат жұмсап, қалған уақытымды оқуға арнадым. — Банктегілер сіздің осылай жұмыс істейтініңізді білді ме? — Жоқ, ешқандай мәселе болған жоқ.

Банк үлкен ұйым болғандықтан, бір қызметкердің күнделікті жұмысы азайғанымен, жалпы процеске әсер етпейді. Көп жағдайда қызметкерлер қайталана беретін тапсырмалармен айналысады. Мен ондай жұмысқа уақытымды кетіргім келмеді, сондықтан оны автоматтандырып қойдым. Бірақ негізгі міндеттерімді толық атқардым: деректерді талдадым, қажетті ақпаратты жинадым және дата-инженерияға қатысты мәселелерді шешумен айналыстым. — Бір орында тұрмайтын белсенді адамдар банк саласында тез жалығады. Өйткені үлкен құрылымда кез келген өзгерісті енгізу үшін ұзақ уақыт керек. Ал адамның тез дамып, жаңа дүние жасағысы келеді. Кейін жеке мектепке мұғалім болып орналастым. Бос уақытымда аутсорс жобалар алып, түрлі қосымшаларға API арқылы AI-функцияларын енгізуге көмектестім. Одан кейін 3-4 ай бойы FUN&SUN компаниясында жақсы қызметте жұмыс істедім. Онда жасанды интеллект негізіндегі ішкі құжат айналымы жүйесін және корпоративтік RAG-жүйесін (RAG — Retrieval-Augmented Generation, яғни AI модельдерін құжаттар немесе деректер базасымен байланыстыратын технология) енгізумен айналыстым. Мектепте бір семестр ғана жұмыс істесем де, мұғалім еңбегінің жүктемесі мен жауапкершілігі дәрігер мамандығымен деңгейлес екенін

түсіндім. Қазақстанда педагогтердің еңбегі бағаланбайды. Ал шын мәнінде олар өзгенің баласының оқыту үшін уақытын да, күш-жігерін де жұмсап жүр. Сол кезде мұғалімдердің мәселесін шешетін сервис құру идеясы пайда болды. Қазіргі серіктесім Еламан Бауыржанұлымен сол кезде таныстым. Бірге Shyraq AI жобасын жасай бастадық. — Бизнес серіктесті қалай таңдадыңыз? — Бізді ортақ танысымыз таныстырды. Ол маған ІТ-жоба бастағысы келетін өте мықты сату және маркетинг маманы бар екенін айтып, күш біріктіруді ұсынды. Сөйлестік, содан бері екі жылдай табысты жұмыс істеп келеміз. Басынан-ақ міндеттерді бөліп алдық: мен өнім мен технологияға жауап беремін, ал Еламан сатылым мен маркетингті жүргізеді. Бизнеске бет бұрғысы келетін барлық ІТ маманына өзінің әлсіз тұстарын толықтыра алатын серіктес табуға кеңес берер едім. Өйткені әзірлеушілер техникалық мәселелерге терең кіріп кетеді де, сатылымға күш-қуат қалмайды. Ал өнімнің құндылығын жеткізе алатын, адамдармен еркін тіл табысатын, белсенді адам қажет. Бізде дәл солай болды. Оның үстіне Еламанның мұғалімдерге бағытталған табысты бизнесі болғандықтан, бұл аудиторияны жақсы түсінді. — Shyraq AI мұғалімдердің қандай мәселесін шешеді? — Ең алдымен саба

қ жоспарлау мен құжат дайындауды жеңілдетеді, қысқа мерзімді жоспар (ҚМЖ), авторлық бағдарлама, ғылыми жоба әзірлеуге көмектеседі. Жасанды интеллект арқылы осы процестерді автоматтандырдық және бұл мұғалімнің жоспарлауға жұмсайтын уақытын шамамен 90%-ға қысқартады. — Ол үшін мұғалім промпт жазуды білуі керек пе? – Жоқ, және бұл әдейі жасалған шешім. Біз «дұрыс сұрақ қойсаң ғана жауап беретін» ChatGPT логикасынан бас тарттық. Shyraq AI жүйесінде мұғалім тек пәнді, сыныпты, тілді және сабақ тақырыбын таңдайды да, «Генерация» батырмасын басады. 3-5 минут ішінде Оқу-ағарту министрлігі талап ететін ресми форматтағы толық дайын қысқа мерзімді жоспарды алады. Оның ішінде оқу бағдарламасындағы оқу мақсаты, сабақ мақсаты, күтілетін нәтиже, сабақтың бес кезеңі (ұйымдастыру, негізгі бөлім, бекіту, рефлексия, үй тапсырмасы), дескрипторы бар бағалау критерийлері, саралау тәсілдері, пәнаралық байланыстар және құндылықтар бар. Осының бәрін бірден Word форматына жүктеп алып, басып шығарып, еш өзгеріссіз оқу ісінің меңгерушісіне тапсыруға болады. – Жүйе интернеттен кездейсоқ мәтін құрастырып жібермейтініне қалай көз жеткізесіздер? – Біз дайын шаблондарды да, мазмұнды өздігінен ойдан шығаратын «жала

ң» жасанды интеллектіні де қолданбаймыз. Бізде гибридті жүйе бар. Shyraq AI платформасына Қазақстандағы ресми оқулықтардың барлығы алдын ала жүктеліп, индекстелген. Мұғалім жоспар жасағанда жүйе RAG технологиясы арқылы нақты пәннің, нақты сыныптың және нақты тілдегі ресми оқулығынан тапсырмалар мен материалдарды алады. Тіпті бет нөмірін көрсетіп, тапсырмалардағы суреттерді де шығара алады. Осының арқасында уақыттың шамамен 90%-ы үнемделеді. Бұрын мұғалім жоспар жазуға 1,5-2 сағат жұмсаса, қазір оған 5 минут жеткілікті. Оның үстіне жоспар интернеттегі кездейсоқ ақпаратқа емес, нақты оқулыққа негізделеді. Дегенмен мұғалімнің шығармашылық үлесі бәрібір қажет. Ол жоспарды қарап шығып, қажет болса түзету енгізуі тиіс. Уақыты мүлде тапшы мұғалімдер үшін кәсіби әдіскерлер мен магистр дәрежесі бар кураторлар әзірлеген дайын ҚМЖ (қысқа мерзімді жоспар), БЖБ (бөлім бойынша жиынтық бағалау) және ТЖБ (тоқсан бойынша жиынтық бағалау) жинақтары ұсынылады. Ал қажетті материал табылмаған жағдайда, мұғалім платформаның ішіндегі AI құралдарының көмегімен презентация, құжат пен ойындарды өзі жасай алады. Компьютерді немесе смартфонды қолдануда қиындық көретіндерге кураторлар бейнеқоңырау арқылы түсін

діріп, үйретеді. — Сабақ жоспарларынан бөлек Shyraq AI-да тағы қандай құралдар бар? – Қазір сабаққа арналған AI-негізіндегі білім беру ойындарын және тапсырма генерациясын енгізіп жатырмыз. Мұғалім тек сабақ атауын, тақырыбын, мақсатын, қолданылатын оқулықты және қандай ойын қажет екенін көрсетеді. Егер ерекше талаптары болса, арнайы промпт өрісіне жаза алады. Кейін батырманы басса жеткілікті – 3-5 минутта бәрі дайын болады. Физика мен химия бойынша зертханалық жұмыстар мен тәжірибелердің симуляциясы да бар. Қазір биология, география және Қазақстан тарихы пәндеріне арналған ұқсас шешімдерді әзірлеп жатырмыз. Бұл әсіресе нақты тәжірибе өткізуге жабдығы немесе мүмкіндігі жоқ мектептер үшін маңызды. Сондай-ақ Қазақстанның білім беру стандарттарына бейімделген «Ыбырай Бот» қызметі бар. Ол нақты жауаптарды жылдам табуға көмектеседі. Ал «Тұлға» сервисі тарихи тұлғалармен сұхбаттасуға мүмкіндік береді. Бұдан бөлек сабаққа арналған презентация конструкторы жұмыс істейді. Маңызды технологиялық ерекшеліктің бірі — барлық материалды жүктеп алып, интернетсіз де пайдалануға болады. Бұл функция әсіресе интернет жиі істен шығатын ауыл мектептеріндегі мұғалімдер үшін өте маңызды. — Жасанды интелле

ктің жаңсақ жауап беру проблемасымен қалай күресесіздер? — Бұл мәселені әлемде әлі ешкім толық шеше алған жоқ. Біздің байқауымызша, AI көбіне гуманитарлық пәндерде, әсіресе мәтіні интернетте жоқ көне әдеби шығармаларға қатысты ақпаратты ойдан шығарып жатады. Мұндай жағдайда мұғалімдерге кітаптың қажетті бетін суретке түсіріп, оны сұранысқа қосымша контекст ретінде тіркеуді ұсынамыз. Сонымен қатар әдіскерлеріміз генерацияланған контентті мезгіл-мезгіл тексеріп отырады, қажет болса промптарды түзетеміз. Бұған қоса, RAG жүйесі жасанды интеллектінің ақпаратты тек бекітілген мектеп оқулықтарынан алуына мүмкіндік береді. Дегенмен ең маңыздысы — материалды балаларға көрсетпес бұрын мұғалімнің өзі тексеруі. — Командаңыз және технологиялық стек туралы айтып берсеңіз. — Біздің ІТ бөлімде үш маман жұмыс істейді, оның ішінде мен CTO қызметін атқарамын. Соған қарамастан бірнеше адамның жұмысын атқарып отырмыз. Бұдан бөлек, он шақты әдіскер-куратор, бес маркетолог және жиырма сату менеджері бар. Бір кезеңде серіктесімнің екінші бизнесімен ресурстарды біріктірген кезде команда құрамында 70 адам болды. Оның ішінде ІТ бөлімінде тағылымдамадан өтушілерді қоса есептегенде 13 адам жұмыс істеді. Технол

огияларға келсек, OpenAI, Google және Anthropic компанияларының модельдерін қатар қолданамыз. Өзіміздің локалды LLM-модельдерді GPU серверлерінде оқытып көруге де талпыныс жасадық. Бірақ мұндай шешімдерді жаппай қолдану экономикалық тұрғыдан тиімсіз болып шықты. Өз серверлеріңді ұстау өте үлкен инвестицияны талап етеді және мұғалімдер сегментімен жұмыс істегенде ол шығын ақталмайды. Сондықтан қазір тапсырмаға қарай әртүрлі модельдерді (кейбірі жылдам жұмыс істейді, кейбірі арзанырақ) үйлестіріп қолданамыз. Ал «Тұлға» модуліндегі кейіпкерлердің бейнесін жасау үшін үшінші тараптың бейнегенерация сервистерін пайдаланамыз. — Жоба қалай ақша табады? — Айлық немесе жылдық жазылым арқылы жұмыс істейміз. Бағасы тарифке байланысты: классикалық лимиті бар жазылым бар, сонымен қатар кредиттік жүйе де бар. Онда пайдаланушының функцияларға қатаң шектеуі болмайды, бірақ ішкі балл есептен алынып отырады. Мысалы, барлық кредитті бірден 200 ҚМЖ генерациясына жұмсауға болады. Қазір біз кредиттік жүйеге көштік те, базалық тарифтің бағасын екі есе, яғни айына 10 мыңнан 5 мың теңгеге дейін төмендеттік. Жаңа оқу жылында сұраныс қандай болатынын көреміз. Шынын айтсам, егер мұғалімдер лимитті 100% пайдала

нса, біз қатты минусқа кетер едік. Бірақ көпшілігі платформаны тек нақты қажет болған кезде ғана қолданады, соның арқасында экономика теңеседі. Оның үстіне платформаға ең көп жүктеме оқу жылының басында түседі, кейін белсенділік азаяды. Сондықтан жалпы нәтиже оң. — Демек, пайда табуға бола ма? — Пайда бар, бірақ соншалықты үлкен емес. Бір жарым жылдай минуста жұмыс істедік. Қазірдің өзінде кей маусымда шығынға кетеміз, бірақ жылдық есеппен нөлге немесе шағын плюсқа шығамыз. Дегенмен жобаның әлеуметтік маңызы бар, ол мұғалімдердің уақытын шынымен үнемдейді. Жалпы алғанда, мұғалімдер есебінен көп ақша табу — моральдық тұрғыдан күмәнді нәрсе. Сондықтан тағы бір стартап — Instagram, WhatsApp және Telegram арқылы чат-боттар көмегімен коммуникацияны автоматтандыратын Xrox платформасын дамытып жатырмыз. Онда айналымы шамамен миллиард теңгеге жуық ірі клиенттер бар, олар жүйені лид жинау үшін белсенді пайдаланады. Shyraq AI-ға келсек, біз платформаны Қазақстандағы барлық мұғалімдер үшін барынша қолжетімді еткіміз келеді. Сондықтан қазір мемлекетпен байланыс орнатуға тырысып жатырмыз. — Ол қалай жұмыс істейді? — Мұғалімдерге қосымша шығын түспеуі үшін Shyraq AI-ды Оқу-ағарту министрлігі бір

орталықтан сатып алса дейміз. Өйткені кей мұғалімдер үшін бірнеше мың теңге де айтарлықтай шығын. Кей мектептер біздің платформаны облыстық білім басқармаларының сұранысы бойынша мемлекеттік тендер арқылы сатып алып та жүр. Бұл тәжірибе модельдің жұмыс істей алатынын көрсетіп отыр. — Платформаны қанша мұғалім қолданады? — Тұрақты түрде шамамен 13 мың мұғалім қолданады. Елдегі 400 мыңнан астам мұғалімнің ішінде шамамен 155 мыңы біздің Instagram парақшамызға жазылған. Жүйеде 65 мың қолданушы тіркелген, оның 58,5 мыңы демо-нұсқаны қолданып көрген, яғни мүмкіндіктерін біледі. Біз Қазақстандағы мұғалімдердің төлем қабілеті бар аудиториясының шегіне шамамен жеттік деп ойлаймыз. Демек келесі логикалық қадам — мемлекеттік деңгейге шығу. — Бастапқыда мұғалімдерді жазылуға көндіру қиын болды ма? — Еламан біз танысардан бұрын 1,5 жыл бойы педагогтермен жұмыс істеген (аттестациядан өтуге көмектескен, авторлық бағдарламалар мен әдістемелік журналдар дайындауға жәрдемдескен). Сол тәжірибе бізге аудиторияның нақты проблемасын бірден түсінуге көмектесті. Бірақ клиент базасын нөлден жинадық. Ең қиыны — алғашқы оң пікірді алып, сенім қалыптастыру болды. — Қазір қандай тарту арналары жақсы жұмыс іст

ейді? — Instagram, TikTok және «ауыздан ауызға тарау». Әсіресе соңғы жарты жылда күшті жұмыс істеп тұр. Себебі мұғалімдерге ресми деңгейде жасанды интеллект құралдарын меңгеру міндеттелді. Олар пайдалы сервистерді өздері іздейді, тапса, бір-біріне ұсынады. — Shyraq AI-дың артықшылығы неде? Өйткені мұғалім ChatGPT-дің өзінде де генерация жасай алады ғой. Оның үстіне ірі AI компаниялары өз сервистеріне жаңа функцияларды тез қосып жатыр. — Біздің негізгі құндылығымыз — жай ғана контент генерациялау емес. Shyraq AI-дың күші — сервистің локализациясы, кураторлық қолдау және елдің білім стандартына бейімделу. Біз педагогтерді тек платформаны қолдануға емес, дамуға, блог жүргізуге, медиа жасауға және технологиядан қалыс қалмауға үйретеміз. Әрине, ірі AI модельдер дамиды, біз де олармен бірге дамимыз, жаңа мүмкіндіктерін өз өнімімізге енгіземіз. Менің ойымша, клиент базасын ұстап қала алатын, сапалы адамдық сервис ұсынатын және өзгеріске бейім компаниялар кез келген дағдарыстан өтеді. — Қазақстандық мұғалімдер ЖИ-дің енуіне және сабаққа интерактивті материал жасауға қаншалықты дайын? — Көп мұғалім әлі де бәрін өз орнына біреу жасап берсе дейді. Сондықтан біздің кураторларға бұл платформа —

мұғалімді алмастыратын нәрсе емес, оның шығармашылығын күшейтетін құрал екенін жиі түсіндіруге тура келеді. Бірақ өте белсенді педагогтер де бар. Олар жүйені тез меңгеріп, өз мектептерінде және өңірлерінде оқыту семинарын өткізіп жүр, блог жүргізеді, әріптестеріне ҚМЖ мен авторлық бағдарламалар жасауға көмектеседі, тіпті коммерциялық негізде де жұмыс істейді. Белсенді амбассадорларды қолдаймыз. Оларға Shyraq AI серіктесінің құрметті төсбелгісін табыстаймыз. — Shyraq AI-ға қанша қаржы салынды? Инвестиция тарттыңыздар ма? — Өз қаражатымызбен дамып келеміз: серіктес бастапқыда өз бизнесінен шамамен 60 млн теңге салды. Сонымен қатар несие де алдық: былтыр шамамен 20 млн теңге, биыл 40 млн теңге. Барлық қарызды жауып тастадық, ал бастапқы инвестиция өзін ақтады. — Қазір инвестор керек пе? — Жоқ, инвестор іздемейміз. Бірақ егер сол аймақтарда операциялық және маркетингтік шығынды өз мойнына алатын серіктестер табылса, ТМД елдеріне франшиза арқылы шығу кезінде серіктестікке ашықпыз. — Неге франшиза арқылы дейсіз? — Қазақстандағы орнымызды әлсіретіп алмау үшін жаңа нарықтарға өзіміз шығуға әзірге қорқамыз.Тарихта халықаралық экспансия кезінде мүмкіндігін асыра бағалап, күйреп қалған старт

аптар көп. Біз үшін Shyraq AI — Қазақстанның дамуына үлес қосатын жоба. Ал табысты басқа ІТ бағыттарынан табамыз. — Болашақта жобаны қалай елестетесіз? — Жақын уақытта оқушылар аудиториясына да шығуға дайындалып жатырмыз, жаңа оқу жылының басында алғашқы сервисті ұсынамыз. Қазір әлемдегі үздік білім беру тәжірибелерін, соның ішінде Сингапур әдістемесін жүйемізге бейімдеп жатырмыз. Сондықтан жақын арада Shyraq AI ішінде командалық жұмысқа негізделген сапалы интерактивті оқу модульдері пайда болады, оны оқушылар сабақтан тыс уақытта да орындай алады. Жалпы, мұғалім, оқушы және ата-ананы біріктіретін үлкен білім беру экожүйесін — суперқосымша құрғымыз келеді. Тіпті серіктестермен бірге іске қосатын кеңсе тауарларының маркетплейсіне дейін бар. Алдағы үш жыл осы модельдің қаншалықты өміршең екенін түсінуге жеткілікті болады деп ойлаймын. Madiyar Yergali and Yelaman Bauyrzhanuly have spent the past two years building Shyraq AI, a startup that helps teachers put together lesson plans, games, videos, presentations, and other interactive materials for their classes. As part of Digital Business and Astana Hub’s joint project, “100 Startup Stories from Central Eurasia,” Madiyar talked about w

команда инвесторларды іздемейді, мұғалімдерге арналған құралдан ақша табу этикаға сәйкес пе және олар AI галлюцинацияларымен қалай күреседі. – Өзіңіз туралы қысқаша айтып өтсеңіз. Сіз Shyraq AI-ге дейін не істеп жүрдіңіз? — Мен Таразданмын, қазақ-түрік лицейінде оқыдым. Міне, мен жаңа нәрселерді құруға алғаш рет кірістім: мен информатика және робототехника жарыстарына қатыстым және Infomatrix халықаралық робототехника жобалар байқауында үшінші орын алдым. Сол кезде мен IT-мен күрделі мәселелерді шешудің қаншалықты қызықты екенін түсіндім. Содан кейін мен Назарбаев университетіне информатика мамандығы бойынша оқуға түстім, ал үшінші курста веб-әзірлеу және Telegram боттарын жасау саласында жұмыс істей бастадым. Оқуды бітіргеннен кейін маған бірден Армениядағы компанияға қашықтан жұмыс істеуді ұсынды. Мен онда алты ай әзірлеуші ​​болып жұмыс істедім және басқа біреуде жұмыс істегенді ұнатпайтынымды түсіндім. Осылайша, мен сыныптасым екеуміз Таразда білім беру орталығын аштық, бұл мектептен кейін студенттер математика мен ағылшын тілін жетілдіре алатын бағдарлама. Біз бұл жерді жөндеуге ақша салдық, бірақ, өкінішке орай, жеткілікті клиенттерді тарта алмадық. Біз орталықты жабуға мәжбүр болдық, содан кейін қарыздарды өтеуге көп уақыт жұмсадым. 2023 жылы В

AI бумы басталған кезде, мен өзімді осы кеңістікте сынап көруді шештім және банкте деректер ғалымы болып жұмысқа орналастым. Мен заттарды тез жинадым, бір деңгейге көтерілдім және көптеген күнделікті тапсырмаларды автоматтандыру өте оңай екенін түсіндім. Ақырында, мен аптасына екі-үш сағатты нақты жұмысқа жұмсадым, ал қалған уақытты оқуды жалғастыруға жұмсадым. — Банк сіздің осылай жұмыс істейтініңізді білді ме? - Жоқ, бірақ бұл проблема емес еді. Банк - бұл үлкен машина және ол кейбір қызметкерлердің қатысуы болмаса да, тұрақты жұмыс істейді. Көптеген мамандар өз аймағындағы күнделікті тапсырмаларды ғана орындайды, бірақ мен оған уақытымды жұмсағым келмеді. Сондықтан мен жұмысымды автоматтандырдым, сонымен бірге барлығын орындадым: аналитика, деректерді жинау және деректерді өңдеу тапсырмалары. — Неге банктен кеттің? — Белсенді адамдар банктік қызметте тез жалықтырады, өйткені үлкен ұйымда әрбір өзгерістің мақұлдануы мәңгілікке созылады. Мен тезірек өсіп, жаңа нәрсе салғым келді. Мен жеке мектепте сабақ беру үшін кеттім, ал бос уақытымда компанияларға API арқылы қолданбаларына AI мүмкіндіктерін қосуға көмектесетін аутсорсингтік жобаларды қабылдадым. Кейінірек мен үш-төрт ай бойы Ф

UN&SUN, онда мен ішкі AI-құжат басқару жүйесінде және корпоративтік RAG жүйесінде жұмыс істедім. RAG - бұл AI үлгілерін компания құжаттарымен немесе деректерімен байланыстыратын Retrieval-Augmented Generation технологиясы. Мектепте бар болғаны бір семестр жұмыс істесем де, бұл маған ұстаздық қызметтің дәрігер болу сияқты талапты және жауапкершілікті қажет ететінін түсіндім. Қазақстанда мұғалімдер өздерінің уақыттары мен күш-жігерін өзгелердің балаларының өсуіне көмектесу үшін жұмсаса да, әлі де лайықты бағасын ала алмай келеді. Сол кезде идея пайда болды: неге мұғалімдердің мәселелерін шешуге көмектесетін қызметті құрмасқа? Сол уақытта мен қазіргі серіктесім Еламан Бауыржанұлымен таныстым және біз Shyraq AI құрастыруды бастадық. — Бизнес серіктесіңізді қалай таңдадыңыз? — Бізді ортақ досымыз таныстырды. Ол маған IT-жобасын іске қосқысы келетін тамаша сату және маркетинг қызметкерін білетінін айтты және бізге топ құруды ұсынды. Біз сөйлестік, енді екі жылға жуық уақыт бойы бірге жұмыс істеп жатырмыз. Біз басынан бастап жауапкершілікті бөлдік: мен өнім мен технологияға жауаптымын, ал Еламан сату және маркетингпен айналысады. Кез келген IT маманына менің кеңесім

бизнеске көшуді қалайды - сіздің әлсіз жерлеріңізді теңестіретін серіктес табу. Әзірлеушілер техникалық жағына терең бойлайтыны сонша, олардың сатуға көп энергиясы қалмайды. Ол үшін сізге жігерлі, адамдармен жақсы қарым-қатынаста болатын және өнімнің құндылығын түсіндіре алатын адам қажет. Бізбен дәл солай болды. Сонымен қатар, Еламан мұғалімдерге арналған табысты бизнесті жүргізді, сондықтан ол бұл аудиторияны жақсы түсінді. — Shyraq AI мұғалімдер үшін қандай мәселені шешеді? — Бұл ең алдымен сабақты жоспарлауға және іс қағаздарын жүргізуге көмектеседі: қысқа мерзімді сабақ жоспарлары, бастапқы оқыту бағдарламалары және ғылыми жобалар сияқты. Біз бұл процестерді автоматтандыру үшін AI қолдандық, бұл мұғалімдердің жоспарлауға жұмсайтын уақытын шамамен 90% қысқартады. — Мұғалім бұл үшін нұсқауды жазуды білуі керек пе? – Жоқ, бұл идеяның үлкен бөлігі. Біз «қарапайым ChatGPT» тәсілінен әдейі алыстадық, мұнда сіз сұрауды қалай дұрыс айту керектігін білуіңіз керек. Shyraq AI жүйесінде мұғалім жай ғана ашылмалы мәзірлерден тақырыпты, бағаны, тілді және сабақ тақырыбын таңдайды, содан кейін «Жасау» түймесін басады. Үш-бес минуттан кейін олар e-де толық қысқа мерзімді сабақ жоспарын алады

Білім министрлігі талап ететін нақты ресми формат. Оған оқу жоспарындағы оқу мақсаттары, сабақ мақсаты, деңгейлер бойынша күтілетін нәтижелер, сабақтың барлық бес кезеңі, дескрипторлары бар бағалау критерийлері, саралау, пәнаралық байланыстар, құндылықтар кіреді. Содан кейін олар оны Word бағдарламасына тікелей экспорттай алады, басып шығара алады және ештеңені өзгертпестен бас мұғалімге тапсыра алады. – Жүйе интернеттен кездейсоқ мәтінді ғана тартып қоймайтынына қалай көз жеткізуге болады? – Біз дерекқордағы бекітілген үлгілерді пайдаланбаймыз және жай ғана нәрселерді құрайтын «шикі» AI-ға сенбейміз. Біздің жүйе гибридті болып табылады. Shyraq AI-да Қазақстанның ресми оқулықтары пәні, сыныбы және тілі бойынша алдын ала жүктеліп, индекстелген. Осылайша, мұғалім сабақ жоспарын жасаған кезде жүйе RAG технологиясын пайдаланып, нақты тапсырмалар мен материалдарды ресми оқулықтан алады, бет нөмірлері қосылады және ол тіпті жаттығулардың суреттерін де ала алады. Уақытты шамамен 90% үнемдеу осыдан келеді. Бұрын мұғалім сабақ жоспарын құрастыруға бір жарым немесе екі сағат жұмсайтын. Енді бұл шамамен бес минутты алады және жоспар жалпы толтырғышқа емес, нақты оқулыққа негізделген

м интернет. Әрине, мұғалімнің өз үлесі әлі де маңызды. Олар жоспармен танысып, қажет болған жағдайда кез келген түзетулер енгізуі керек. Уақыты мүлде жоқ мұғалімдер үшін біз қысқа мерзімді сабақ жоспарларының дайын жинақтарын, бөлім соңындағы бағалауды және тоқсан соңын бағалауды ұсынамыз. Оларды кәсіби әдіскерлер мен магистр дәрежесі бар кураторлар біріктірді. Ал егер мұғалімге дайын материалдардан басқа бірдеңе қажет болса, олар презентацияларды, құжаттарды және ойындарды өздері жасау үшін платформаның ішіндегі AI құралдарын пайдалана алады. Егер олар компьютерді немесе смартфонды пайдалануда қиындықтарға тап болса, біздің кураторлар бейне қоңырауға түсіп, барлығы қалай жұмыс істейтінін көрсетеді. — Shyraq AI сабақ жоспарларынан басқа қандай құралдарды ұсынады? – Біз AI-мен жұмыс істейтін білім беру ойындары мен мұғалімдер сабақта пайдалана алатын әрекеттер сияқты интерактивті мүмкіндіктерді қосып жатырмыз. Бұл қалай жұмыс істейді: мұғалім жай ғана сабақтың тақырыбы мен тақырыбын енгізеді, мақсаттар мен оқулықты таңдайды және сол нақты сабақ үшін AI жасағысы келетін ойынды таңдайды. Сондай-ақ олар кез келген нәрсені реттегісі келсе, хабарлау өрісі бар. Содан кейін олар жай ғана түймені басып, барлығы үш-бес минутта дайын болады. Бізде сондай-ақ симуляциялар бар

физика және химия бойынша зертханалық жұмыстар мен эксперименттер. Қазір біз биология, география және Қазақстан тарихы үшін ұқсас құралдарды жасап жатырмыз. Бұл нақты эксперименттер жүргізуге ресурстары немесе жабдықтары жоқ мектептер үшін өте маңызды. Сондай-ақ бізде Қазақстанның білім беру стандарттары үшін оңтайландырылған және мұғалімдерге нақты жауаптарды жылдам табуға көмектесетін Ybyrai Bot, студенттер атақты тарихи тұлғалармен сөйлесе алатын Túlğa қызметі және сабақтарға арналған презентация құрастырушы бар. Бір маңызды ерекшелігі - мұғалімдер барлық материалдарды жүктеп алып, оларды желіден тыс пайдалана алады. Бұл әсіресе интернетке кіру сенімсіз болуы мүмкін ауылдық мектептердегі мұғалімдер үшін пайдалы. — AI галлюцинацияларымен қалай күресесіз? — Әлемде әлі ешкім бұл мәселені толық шешкен жоқ. Көргеніміздей, AI гуманитарлық пәндердегі нәрселерді жасауы мүмкін, әсіресе мәтіндері интернетте қолжетімді емес ескі әдеби шығармалармен жұмыс істегенде. Мұндай жағдайларда мұғалімдерге кітаптың сәйкес беттерін фотосуретке түсіріп, контекст ретінде сұрауға қосуды ұсынамыз. Біздің әдіскерлеріміз де мезгіл-мезгіл жасалған мазмұнды қарап шығады және қажет болған жағдайда біз нұсқауларды реттейміз. The

RAG жүйесі де көмектеседі, өйткені ол AI-ға ақпаратты бекітілген мектеп оқулықтарынан қатаң түрде алуға мүмкіндік береді. Бірақ ең бастысы, мұғалімдер мазмұнын оқушыларға көрсетпес бұрын жеке тексереді. — Командаңыз және сіз қолданатын технологиялық стек туралы айтып беріңізші. —.Біздің IT департаментіміз үш адамнан тұрады, оның ішінде мен де техникалық директор, бірақ біз әдетте он адамнан тұратын командадан күтетіндей жұмыс жүктемесін орындаймыз. Сондай-ақ бізде он шақты куратор-әдіскер, бес маркетолог және 20 сату менеджері бар. Ең жоғары деңгейде, серіктесімнің басқа бизнесімен ресурстарды біріктірген кезде, командада 70 адам болды, оның ішінде 13-і IT саласында тағылымдамадан өтушілермен бірге. Техникалық жағынан біз OpenAI, Google және Anthropic үлгілерінің қоспасын қолданамыз. Біз GPU серверлерінде өзіміздің жергілікті LLM-лерді оқытуға тырыстық, бірақ жаппай пайдалану үшін бұл қаржылық мағынасы жоқ. Өз серверлерімізді ұстау үлкен инвестицияны қажет етеді және мұғалімдермен жұмыс істегенде ол ақталмайды. Сондықтан қазір тапсырмаға байланысты әртүрлі модельдерді біріктіреміз: кейбіреулері жылдамырақ, басқалары арзанырақ. Біз сондай-ақ Túlğa модулі үшін кейіпкер бейнелерін жасау үшін үшінші тарап қызметтерін пайдаланамыз. — Жоба қалай табыс табады? — Біз ай сайынғы жазылым үлгісін қолданамыз

немесе жыл сайын. Баға жоспарға байланысты: стандартты шектеулі жазылым бар, сонымен қатар пайдаланушылар қатаң мүмкіндіктер шектеулеріне байланысты емес, оның орнына ішкі несиелерді жұмсайтын несиеге негізделген опция бар. Мысалы, біреу бір уақытта 200 қысқа мерзімді сабақ жоспарын құру үшін барлық кредиттерін пайдалана алады. Біз қазір несиелік жүйеге көшіп, негізгі жоспардың бағасын екі есеге, айына 10 000 теңгеден 5 000 теңгеге дейін төмендеттік. Жаңа оқу жылында сұраныстың қандай болатынын көреміз. Шынымды айтсам, егер мұғалімдер өз шектеулерін толық пайдаланса, біз үлкен шығынға ұшырар едік. Бірақ олардың көпшілігі платформаны қажет болғанда ғана пайдаланады, бұл бірлік экономикасының тепе-теңдігін сақтауға көмектеседі. Сонымен қатар, оқу жылының басында пайдалану шыңына жетеді, содан кейін төмендейді, сондықтан біз әлі де алда келеміз. — Сіз шынымен де осыдан ақша табасыз ба? — Біз пайда тауып жатырмыз, бірақ бұл үлкен емес. Бір жарым жылдай шығынмен жұмыс істедік. Тіпті қазірдің өзінде маусымның төмен кезінде біз кейде қызылға батып кетеміз, бірақ жыл бойы орташа есеппен біз бұзамыз немесе аз ғана пайда табамыз. Дегенмен, жобаның нақты әлеуметтік мәні бар, өйткені ол мұғалімдерге уақытты үнемдеуге шынайы көмектеседі. Жалпы, мұғалімдерден үлкен ақша табу

моральдық тұрғыдан күмәнді. Сондықтан біз параллельді тағы бір стартап құрып жатырмыз, Xrox, чат-боттар арқылы Instagram, WhatsApp және Telegram-та байланысты автоматтандыруға арналған платформа. Бізде қазірдің өзінде бір миллиард теңгеге жуық айналымы бар ірі клиенттеріміз бар, олар жүйені тұтынушыларды қалыптастыру үшін белсенді пайдаланады. Shyraq AI-ге келетін болсақ, біз платформаны Қазақстандағы мұғалімдер үшін мүмкіндігінше қолжетімді етуді қалаймыз. Сондықтан біз қазір үкіметпен қарым-қатынас орнатуға тырысамыз. — Біз Білім министрлігі мұғалімдерге арналған жүйені орталықтандырылған түрде сатып алғанын қалаймыз, сондықтан олар Shyraq AI үшін өз қалталарынан ақы төлемейді. Көптеген мұғалімдер үшін айына бірнеше мың теңгенің өзі нақты шығын. Кейбір мектептер облыстық білім басқармаларының сұранысы бойынша мемлекеттік тендерлер арқылы біздің платформаға кіру мүмкіндігін сатып алып жатыр. Бұл тәжірибе модель жұмыс істей алатынын көрсетеді. — Платформаны қанша мұғалім пайдаланады? — Оны 13 мыңға жуық адам тұрақты пайдаланады. Еліміздегі 400 мыңнан астам мұғалімнің 155 мыңға жуығы Instagram желісінде бізге жазылады. Жүйеде 65 000 тіркелген пайдаланушыларымыз бар және олардың 58 500-і демонстрациялық нұсқаны қолданып көрді, сондықтан олар платформаның не істей алатынын біледі. Ал біз сезінеміз

біз Қазақстандағы ақылы мұғалімдер аудиториясының шегіне азды-көпті жеттік. Сондықтан келесі қисынды қадам – үкімет деңгейіне өту. — Бастапқыда мұғалімдерге жазылу ақысын төлеу қаншалықты қиын болды? — Еламан біз кездескенге дейін мұғалімдермен бір жарым жыл жұмыс істеп, оларға аттестациядан өтуге, оқу бағдарламалары мен біліктілікті арттыру журналдарын жазуға көмектесті. Осылайша, оның тәжірибесі бізге күшті бастама берді: біз аудиторияның ауырсынуын бірден түсіндік. Бірақ біз әлі де тұтынушылар базасын нөлден құруға тура келді, ал ең қиыны алғашқы оң пікірлерді алу және адамдардың сеніміне ие болу болды. — Дәл қазір сіз үшін тұтынушыларды тартудың қандай арналары жақсы жұмыс істейді? — Instagram, TikTok және ауызша. Соңғы алты айда ауызша сөз шынымен жойылды, өйткені мұғалімдерден AI құралдарын үйрену ресми талап етілді. Сондықтан олар пайдалы қызметтерді белсенді түрде іздейді және біреуін тапқан кезде оны бір-біріне ұсынады. — Мұғалімдер ChatGPT-те заттарды өздері жасай алатынын ескерсек, Shyraq AI немен ерекшеленеді? Әсіресе қазір AI гиганттары жаңа мүмкіндіктерді тікелей th-ге тез қосып жатыр

өз өнімдері. — Біздің басты құндылығымыз тек токендерге айырбас ретінде мазмұнды жасау ғана емес. Shyraq AI-ның нақты күшті жақтары - бұл жергілікті, ол практикалық қолдаумен келеді және белгілі бір елдің оқыту стандарттарына бейімделген. Біз мұғалімдерге платформамызды пайдаланумен шектелмей, көп нәрсені істеуге көмектесеміз. Біз олардың өсуіне, блогтар жүргізуіне, бұқаралық ақпарат құралдарын құруға және технологиялық прогреске ілесуге көмектесеміз. Әрине, үлкен AI үлгілері дами береді және біз олардың жаңа мүмкіндіктерін өнімімізге енгізу арқылы олармен бірге дами береміз. Менің ойымша, өз тұтынушыларын қалай ұстау керектігін білетін, керемет адами қолдау көрсететін және өзгерістерге бейімделетін компаниялар кез келген дағдарыстан өте алады. — Қазақстан мұғалімдері AI-ны қолдануға және сабақтарына интерактивті материалдарды жасауға қаншалықты дайын? — Көптеген мұғалімдер әлі де олар үшін барлық нәрсенің жасалғанын қалайды. Сондықтан біздің кураторлар платформаның мұғалімді толық алмастыратын құрал емес, өз шығармашылығының құралы екенін жиі түсіндіруге тура келеді. Бірақ жүйені тез қабылдаған шынымен белсенді мұғалімдер де бар. Олар өз мектептерінде және аймақтарында тренинг сабақтарын өткізе бастады, өздерінің блогтарын ашты, енді басқа мұғалімдерге қысқа мерзімді сабақ жоспарлары мен түпнұсқалық оқытуды құрастыруға көмектесуде.

бағдарламалар ақылы қызмет ретінде. Біз қызметіміздің ең белсенді елшілерін құрметті Shyraq AI серіктес төсбелгілерін беру арқылы марапаттаймыз. — Shyraq AI-ға қанша инвестиция салдыңыз? Сіз қандай да бір қаржы жинадыңыз ба? — Біз компанияны өз қаражатымызға салып жатырмыз. Басында серіктесім басқа бизнесінен 60 миллион теңгеге жуық ақша салды. Біз де несие алдық: өткен жылы 20 миллион теңгеге жуық, биыл 40 миллион теңге шамасында. Біз мұның барлығын қазір төледік, ал бастапқы инвестиция өзін-өзі ақтап үлгерді. — Қазір инвестор керек пе? — Жоқ, біз инвесторларды іздемейміз. Бірақ біз ТМД нарықтарына франчайзинг үлгісі арқылы кеңейетін болсақ, сол аймақтардағы операциялық және маркетингтік шығындарды жабуға дайын серіктестер табылған жағдайда серіктестікке ашықпыз. — Неліктен франчайзингтік үлгі? — Әзірге біз жаңа нарықтарға өз бетімізбен шығудан тартынамыз, өйткені Қазақстандағы позициямызды әлсіретуді қаламаймыз. Халықаралық экспансия кезінде өз мүмкіндіктерін асыра бағалаған және сәтсіздікке ұшыраған стартаптардың көптеген мысалдары бар. Біз үшін Shyraq AI – Қазақстанның дамуына үлес қосуға мүмкіндік беретін жоба. Біз басқа IT-кәсіпорындар арқылы ақша табамыз. —

Ұзақ мерзімді перспективада жобаны қайдан көресіз? — Біз студенттерді кеңейтуге дайындалып жатырмыз және оқу жылының басында алғашқы қызметтерді іске қосамыз. Дәл қазір біз әлемдегі ең жақсы оқыту тәжірибелерін білім беру жүйемізге, соның ішінде топтық жұмыс негізінде құрылған сингапурлық әдістерге белсенді түрде бейімдеп жатырмыз. Жақында Shyraq AI Қазақстандағы балалар сабақтан тыс уақытта пайдалана алатын жоғары сапалы интерактивті оқыту модульдерін ұсынатын болады. Кеңірек айтқанда, біз толық білім беру экожүйесін құрғымыз келеді: мұғалімдерді, оқушыларды және ата-аналарды біріктіретін супер қолданба. Ол тіпті мектеп құралдарын сататын базарға дейін баруы мүмкін, біз оны серіктестермен бірге іске қоса аламыз. Менің ойымша, келесі үш жыл бұл модель шынымен жұмыс істейтінін білу үшін жеткілікті болады.