Қазақстан жасанды интеллектке инвестицияны ұлғайтып, есептеу инфрақұрылымын дамытып, технология нарығына ірі ойыншыларды тартуда, деп хабарлайды Tech-news Global Banking & Finance Review басылымына сілтеме жасап. NVIDIA бас директоры Дженсен Хуан елді болашақ есептеуіш хаб және Еуропа үшін «AI зауыты» деп атады. Дегенмен, республиканың алдында тұрған басты міндет жай ғана дата орталықтарын салу емес, энергетикалық ресурстар мен шетелдік инвестицияларды өз технологиясына айналдыру, зияткерлік өнімдерді экспорттау және экономикалық өсудің жаңа көздері болып табылады. NVIDIA негізін қалаушы Дженсен Хуанның Қазақстанға бірінші сапары Орталық Азияның технологиялық секторы үшін айтулы оқиға болды. Астанада сөйлеген сөзінде ол елдің амбициялары мен есептеуіш инфрақұрылымды дамыту перспективаларына оң баға берді. CNBC хабарлағандай, Хуан Қазақстанды болашақ есептеу орталығы және еуропалық нарыққа бағытталған AI шешімдерін шығаратын алаң ретінде анықтады. Ресми NVIDIA блогында сондай-ақ энергия ресурстарын экспорттаудан интеллектуалды өнімдерді жасауға және сатуға көшу мүмкіндігін атап өтеді. Шын мәнінде, біз экономикалық модельді өзгерту туралы айтып отырмыз: Қазақстан негізінен шикізатты жеткізудің орнына, есептеу қуатын, бағдарламалық шешімдер мен жасанды интеллект технологияларын экспорттауға ұмтылады. Дегенмен, инвестициялық және заманауи инфрақұрылымның болуы технологиялық көшбасшылыққа кепілдік бермейді. Елге бұдан да күрделі міндетті шешуге тура келеді – өзінің AI экожүйесін қалыптастыру, білікті мамандарды даярлау және экономиканың әртүрлі салаларында әзірлемелерді коммерциялық қолдануды қамтамасыз ету. Қазақстан қазірдің өзінде қалыптасқан технологиялық базасы бар цифрлық трансформацияның жаңа кезеңіне жақындап келеді. Республика электрондық мемлекеттік қызметтерді, цифрлық қызметтерді дамыту және жасанды интеллект енгізу бойынша Орталық Азияда жетекші орын алады. БҰҰ электрондық үкіметінің даму индексінде Қазақстан 193 елдің ішінде 24-орынға тұрақтады. Сонымен қатар, мемлекет онлайн мемлекеттік қызметтерді дамыту бойынша әлемдік көшбасшылар қатарында. Үкіметтің АИ енгізуге дайындығы халықаралық индексінде республика Орталық Азияда да бірінші орында тұр. Цифрлық қызметтердің экспорты да айтарлықтай өсуде. 2025 жылы Қазақстандағы IT-қызметтердің экспортының көлемі 2020 жылғы 33,5 миллион доллармен салыстырғанда 1,142 миллиард долларға жетті. Мемлекеттік қызметтердің 90 пайыздан астамы онлайн форматқа көшірілді. Дамыған цифрлық инфрақұрылым және финтех секторы әлі толыққанды жасанды интеллект экономикасы емес. Оны қалыптастыру үшін ауқымды есептеу ресурстары, нейрондық желі архитектурасы бойынша мамандар, MLOps және жоғары жүктемелі жүйелерді басқару қажет. Қазақстанның халықаралық технологиялық компаниялармен серіктестігі осы инфрақұрылымды дамытуға бағытталған. Елде қазірдің өзінде NVIDIA технологияларына негізделген екі суперкомпьютер кластері жұмыс істейді, сонымен қатар үшінші есептеу жүйесін іске қосу дайындалуда. 2026 жылдың маусымында үкімет AI және цифрлық инфрақұрылым саласындағы Firebird және NVIDIA қатысатын 10 миллиард долларға дейінгі келісімдердің негіздік пакетін жариялады. Негізгі жобалардың бірі болашақта 100 мың графикалық процессорларды біріктіре алатын есептеу кластерін құруды болжайды. Жаңа стратегияның орталық элементі Екібастұздағы Data Center Valley жобасы болды. Бірінші кезеңде оған 300 МВт қуаттылық қарастырылған, келешекте оны 1 ГВт-қа жеткізу жоспарлануда. Жоба «Қазақтелеком» АҚ қатысуымен жүзеге асырылуда. Бірінші кезеңнің коммерциялық іске қосылуы 2027 жылдың үшінші тоқсанында күтілуде. Болашақта Firebird тобы алаңның қуатын 500 МВт-қа дейін кеңейтуді көздеп отыр. Firebird компаниясының 45 мың NVIDIA Grace Blackwell үдеткішін жеткізуге АҚШ-тың экспорттық лицензиясын алуы маңызды қадам болды. Бұл туралы NVIDIA хабарлады. Бұл есептеу құрамдастары ауқымды AI үлгілеріне және есептеуді қажет ететін қолданбаларға қызмет көрсете алатын келесі буын инфрақұрылымын қалыптастыруға арналған. Қазақстан телекоммуникациялық қызметтер нарығында ғана емес, сонымен қатар жаһандық жасанды интеллект инфрақұрылымында да орын алуды күтуде. Дата орталықтарын дамыту тек электр қуаты мен серверлік жабдықты ғана емес, сонымен қатар сенімді деректерді беру арналарын қажет етеді. Қазақстан үшін бұл бағыттағы стратегиялық жобалардың бірі Қазақстан мен Әзірбайжан арасындағы Каспий теңізінің түбімен су асты талшықты-оптикалық байланыс желісін тарту болды. Жаңа бағыт Азия мен Еуропа арасында ақпарат берудің баламалы арнасын қамтамасыз етіп, халықаралық желілердің өткізу қабілетін арттырып, қолданыстағы транзиттік бағыттарға тәуелділікті азайтуы керек. Болашақта мұндай инфрақұрылым Қазақстанның есептеу қуатын еуропалық деректер орталықтарымен және халықаралық интернет-трафик алмасу нүктелерімен байланыстыруға мүмкіндік береді. Бұл әсіресе бұлтты есептеулерді, AI қызметтерін және басқа да цифрлық өнімдерді экспорттау үшін маңызды. Жоғары жылдамдықты халықаралық байланыссыз тіпті ең қуатты деректер орталықтарының да сыртқы нарықтарға шығу мүмкіндігі шектеулі болады. Дегенмен, инфрақұрылым құрылысы тек аралық кезең. Технологиялық индустрияда ең үлкен қосымша құн есептеу қуатының өзі емес, бағдарламалық өнімдерді, жасанды интеллекттің меншікті үлгілері мен технологияларын әзірлеу арқылы жасалады, олардың құқықтары әзірлеуші ​​компанияларға тиесілі. Дәл осындай бағыттарға көшу Қазақстанның цифрлық экономикасын дамытудың келесі кезеңі болуы керек. Қазақстанның жоғары технологиялық өнімдерді жасауға қатысуының бір мысалы – жасанды интеллект арқылы бейне генерациялау саласында жұмыс істейтін Хиггсфилд стартапы. Компанияның Қазақстандағы инженерлік және шығармашылық ұжымдарында 300-ден астам маман жұмыс істейді. Стартап республиканың тек инфрақұрылымдық жобаларды ғана емес, сонымен қатар өзінің технологиялық құзыреттерін де дамыта алатынын көрсетеді. 2026 жылдың тамызында Хиггсфилд В сериясының инвестициялық раундында 400 миллион доллар жинап, компанияны 5,4 миллиард долларға бағалады. Қазан айында стартап NVIDIA мен TCV венчурлық фирмасының қосымша инвестициялары туралы хабарлады. Йенсен Хуан Астанаға сапары барысында мұндай жобалардың маңыздылығын ерекше атап өтіп, технологиялық экожүйені қалыптастырудағы жергілікті құрылыс салушылар мен адами капиталдың рөліне тоқталды. Қазақстан үшін бұл мысал экономикалық тұрғыдан маңызды. Дата орталықтарының құрылысы инвестиция тартуға және есептеу қуатын жасауға болады, бірақ зияткерлік меншікті қалыптастыратын және халықаралық нарықтарда сатылатын өнімдерді жасайтын жергілікті мамандар, кәсіпкерлер мен әзірлеушілер. Сондықтан да мемлекеттің басты міндеттерінің бірі – техникалық білім беруді дамыту, инженерлерді даярлау және қазақстандық стартаптардың суперкомпьютерлік ресурстарға қолжетімділігін қамтамасыз ету. Жасанды интеллект әлеуеті тек IT секторымен шектелмейді. Қазақстан үшін мұндай шешімдерді дәстүрлі салаларда – өнеркәсіпте, энергетикада, мұнай-газ кешенінде, металлургия мен көлікте енгізу ерекше маңызды. Euronews атап өткендей, елге жеке пилоттық жобалардан экономиканың нақты секторында AI-ны толыққанды коммерциялық қолдануға көшу қажет. Үкімет отын-энергетика саласында жасанды интеллект енгізуден түсетін ықтимал жылдық экономикалық тиімділікті 23 млрд теңгеге бағалап отыр. Болжалды талдау алгоритмдері апаттардың алдын алуға, өндірістік процестерді оңтайландыруға және ресурстарды пайдалану тиімділігін арттыруға көмектеседі деп күтілуде. Логистикада AI жүк ағындарын басқару, шекаралық пункттердегі күту уақытын азайту және көлік бағыттарын оңтайландыру үшін пайдаланылуы мүмкін. Металлургияда мұндай технологиялар өндіріс процестерін бақылауды жақсарта алады және энергия шығындарын азайтады. Дегенмен, мәлімделген әлеует практикалық нәтижелермен әлі расталған жоқ. Тиімділікті бағалау үшін үнемдеуді, өнімділікті арттыруды және қол жеткізілген қосымша кірістерді аппараттық қамтамасыз ету, бағдарламалық қамтамасыз ету және инфрақұрылымға қызмет көрсету шығындарымен салыстыру керек. Цифрлық трансформацияның сәттілігінің негізгі көрсеткіштерінің біріне айналатын коммерциялық табыс. AI инфрақұрылымын дамыту үлкен міндетпен – технологиялық егемендікті қалыптастырумен қатар жүреді. Қазақстанға шетелдік компанияларды тарту ғана емес, сонымен қатар өз үлгілерін, платформаларын және цифрлық өнімдерін дамытуға жағдай жасау қажет. Елімізде 2029 жылға дейін жасанды интеллектті дамытудың Кешенді жоспары бар. Сонымен қатар, цифрлық технологиялар және АИ-ді реттеу саласындағы заңнамалар жетілдіріліп жатыр. Сондай-ақ Қазақстанда мемлекеттік тілмен және ұлттық контекстпен жұмыс істеуге бағытталған MagniSoz және Oylan ұлттық тіл үлгілері әзірленуде. Технологиялық стартаптарды қолдайтын, кәсіпкерлік ортаны дамытатын және компаниялардың халықаралық нарықтарға шығуына көмектесетін бұл стратегияда Astana Hub ерекше рөл атқарады. Қазақстан ұзақ мерзімді мақсат ретінде 2030 жылға қарай кем дегенде бес жалғыз мүйізді технологиялық компанияның пайда болуын белгіледі. Адами капиталды дамыту маңызды бағыт болып қала береді. Заманауи суперкомпьютерлердің өзінде де елге AI үлгілерін өз бетінше әзірлей алатын, есептеу жүйелерін басқара алатын және коммерциялық өнімдер жасай алатын мамандар қажет. Ұлттық тіл үлгілері, ішкі әзірлемелер және инженерлерді оқыту ел ішінде негізгі құзыреттер мен зияткерлік меншік сақталатын біртұтас технологиялық экожүйенің бөлігі болуы керек. Қазақстанда AI индустриясын дамыту үшін бірнеше маңызды артықшылықтар бар: энергетикалық ресурстар, географиялық орналасу, цифрлық мемлекеттік инфрақұрылым және халықаралық технологиялық компаниялардың қызығушылығының артуы. Дегенмен, бұл артықшылықтарды тұрақты цифрлық экономикаға айналдыру дәйекті жұмысты қажет етеді. Дата орталықтарын салу, акселераторларды сатып алу және шетелдік инвестицияларды тарту өздігінен технологиялық тәуелсіздікті қамтамасыз етпейді. Басты мәселе – Қазақстан жасаған құндылықтың қаншасын ел ішінде сақтай алады. Егер республика шетел компанияларын электр қуатымен, учаскелермен және есептеу қуатымен қамтамасыз етумен шектелсе, пайда мен зияткерлік меншіктің едәуір бөлігі ұлттық экономикадан тыс қалады. Өзіміздің AI стартаптарын, ұлттық үлгілерді, инженерлік мектептерді және экспортталған цифрлық қызметтерді дамыту арқылы мүлдем басқа нәтижеге қол жеткізуге болады. Президент Қасым-Жомарт Тоқаев атап өткендей, Қазақстан жасанды интеллектті практикалық коммерцияландыруға, активтерді токенизациялауға, блокчейн технологиялары мен цифрлық платформаларды дамытуға көшуі керек. Сайып келгенде, бұл стратегияның жетістігі салынған серверлік жүйелердің саны мен тартылған инвестиция көлемімен емес, технологияның еңбек өнімділігіне, бизнестің бәсекеге қабілеттілігіне және халықтың әл-ауқатына қосқан нақты үлесімен анықталатын болады. Қазақстан энергетикалық ресурстарды есептеу қуатына, есептеу қуатын интеллектуалдық капиталға айналдыруға ұмтылуда. Бірақ ел шетелдік техниканы орналастыру алаңы емес, AI технологияларының толыққанды өндірушісі бола ала ма, соны алдағы жылдардың нәтижелері көрсетеді. Мұнай экспортынан AI экспортына дейін: Қазақстан жаңа цифрлық экономиканы қалай құрып жатыр деген мақала бірінші болып Tech news сайтында пайда болды.