Қыркүйектің соңғы жексенбісінде Қазақстанда инженер-механик күні атап өтіледі. Небәрі он жыл бұрын елдің автомобиль өнеркәсібі экономиканың салыстырмалы түрде шағын сегменті болды. Бүгінде бұл отандық машина жасаудың ең үлкен бағыттарының бірі, оның төңірегінде біртіндеп жаңа өндірістер, кәсіптер мен инженерлік құзыреттіліктер қалыптасып келеді. Өндірістің өсуі технология мен еңбек нарығын қалай өзгертеді, деп Allur автомобиль компаниясы EnergyProm порталына сілтеме жасап түсіндірді. Аналитикалық ресурстың мәліметінше, 2015 жылы Қазақстанда 15 мыңнан сәл астам көлік шығарылды, ал 2025 жылдың соңына қарай - 175 мыңға жуық. Өткен жылы небәрі 159 мыңға жуық жеңіл автокөлік шығарылды. Өсім бүгінде жалғасуда. 2026 жылдың алғашқы сегіз айында қазақстандық кәсіпорындар 126 мыңнан астам көлік бірлігін өндірді, бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 31 пайызға артық. Өндірістің негізгі бөлігі екі ірі автомобиль орталығында – Қостанай мен Алматыда шоғырланған. Сонымен қатар, өзгерістер өндіріс көлеміне ғана әсер етіп қоймайды: кәсіпорындар жаңа технологияларды игеріп, оқшаулауды тереңдетуде. Зерттеу авторлары атап өткендей, егер өнеркәсіп дамуының алғашқы кезеңдерінде негізгі міндет құрастыру зауыттарын құру болса, бүгінгі күні кәсіпорындарда шанақтарды дәнекерлеу және сырлау, өндірістік желілерді автоматтандыру, роботтық жүйелер мен жекелеген бөлшектерді өндіру біртіндеп игерілуде. Елде қазірдің өзінде автокреслолар, дөңгелектер, мультимедиялық және басқа да құрамдас бөліктер шығарылады, жаңа оқшаулау жобалары пайда болуда. Өндірістің технологиялық күрделенуімен бірге қазіргі заманғы машина жасаушының кім екендігі туралы ой да өзгереді. Мамандардың айтуынша, бүгінде автомобиль зауытына конвейер жұмысшылары ғана емес. Бұл инженерлер, технологтар, автоматика және мехатроника мамандары, бағдарламашылар, робототехника және сапаны бақылау мамандары. Бұрын жұмыстың көп бөлігі қолмен орындалатын болса, цифрлық жүйелер, өнеркәсіптік жабдықтар және деректерді талдау барған сайын маңызды рөл атқаруда. EnergyProm атап өткендей, он жыл ішінде бұл саланың еңбек нарығын айтарлықтай өзгертті. 2016 жылы автомобиль, тіркеме және жартылай тіркеме өндірісінде 1,6 мыңға жуық адам жұмыс істеді. 2026 жылдың ортасына қарай – 10 мыңға жуық. Сонымен қатар, кадр мәселесі автомобиль өнеркәсібін одан әрі дамытудың басты мәселелерінің бірі болып қала береді. Ғылым және жоғары білім министрлігінің мәліметі бойынша, алдағы үш жылда салаға 10 мыңнан астам инженерлік-техникалық және еңбек мамандары қажет. Сондықтан кадрларды даярлау әдеттегі «университет – диплом – кәсіпорын» үлгісінен біртіндеп шығып жатыр. Автоөндірушілер мектептегі жастарды инженерлік мамандықтармен таныстыра бастады: олар робототехника және 3D модельдеу сабақтарын дамытуда, кәсіптік бағдар беру бағдарламаларын жүргізуде, студенттерге практикалық сабақтарды ұйымдастыруда және қолданбалы есептерді шешуге тартуда. Мысалы, EnergyProm мәліметтері бойынша Allur мектептермен және университеттермен ынтымақтасады, ал студенттер нақты өндірістік кейстермен жұмыс істеуге мүмкіндік алады. Жобалардың бірінде Қостанай өңірлік университетінің студенттері көліктердің бояуындағы ақауларды анықтауға көмектесетін жасанды интеллект негізіндегі жүйені ойлап тапты. Бұл қазіргі заманғы инженерия ауыр өндірістің әдеттегі бейнесінен қаншалықты алысқа жылжығанының маңызды мысалы болып табылады. Бүгінде конвейермен қатар бағдарламалау, компьютерлік көру, робототехника және жасанды интеллект пайда болуда. Бұл саланы дамытудың келесі кезеңінің басты міндеттерінің бірі осында жатқан шығар, - деп сенімді Allur. Соңғы жылдары Қазақстанда шығарылатын автомобильдер саны айтарлықтай өсті және жаңа қуаттар пайда болды. Ендігі міндет – еліміздегі өндірістен кейін технологияларды, құрамдас базаны және өзіміздің мамандар мектебін дамытуды қамтамасыз ету. Бұл жағдайда автоөнеркәсіп жұмысының нәтижесін конвейерден шыққан көліктердің санымен ғана емес, сонымен бірге олармен бірге пайда болатын жаңа құзыреттердің санымен де өлшеуге болады, деп қорытындылады автомобиль компаниясы. Фото: Allur баспасөз қызметі